
Widłaków i wielu pospolitych mchów nie zabierzesz z lasu do stroika, bo są pod ochroną gatunkową. Bluszczu, ostrokrzewu i jemioły nie ma na listach roślin chronionych. To jednak nie znaczy, że wszystko inne możesz zebrać. W lesie, który do ciebie nie należy, zbieranie mchu, gałęzi, szyszek i wrzosu jest wykroczeniem opisanym w Kodeksie wykroczeń.
Nie ma tego na liście. Sprawdź nazwę w załącznikach rozporządzenia podlinkowanego niżej albo zapytaj w nadleśnictwie.
Dwa różne przepisy, dwa różne pytania
Przy każdym materiale do stroika trzeba zadać dwa pytania. Pierwsze: czy gatunek jest chroniony? Drugie: czyj jest las, w którym go znalazłeś? Odpowiedź na jedno nie zastępuje drugiego.
Ochronę gatunkową określa rozporządzenie Ministra Środowiska z 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz.U. 2014 poz. 1409). Dla dziko rosnących roślin z jego list obowiązuje m.in. zakaz zrywania, zbioru, posiadania i sprzedaży okazów. Liczy się to, że roślina rośnie dziko. Nie ma znaczenia, czy rośnie w lesie państwowym, prywatnym, czy na twojej działce.
Drugi przepis to art. 153 § 1 Kodeksu wykroczeń. Dotyczy każdego lasu, który nie jest twój. Wymienia wprost zbieranie mchu i ściółki, a także gałęzi, kory, trawy, wrzosu, szyszek i ziół. Osobno wymienia obrywanie szyszek z drzewa.
Art. 148 § 1 dodaje wyrąb gałęzi i krzewów oraz zabieranie wyrąbanych gałęzi. Ustawa o lasach w art. 30 zakazuje z kolei niszczenia i uszkadzania drzew, krzewów i innych roślin.
Mech i widłaki zostaw w lesie
Pod ochroną częściową są widłak goździsty, widłak jałowcowaty, widlicz spłaszczony i wroniec widlasty. Widlicz cyprysowy ma ochronę ścisłą. Każdy z nich wygląda w stroiku jak mała zielona gałązka i właśnie dlatego kusi. Z lasu nie możesz ich zabrać, a jeśli rosną dziko na twoim gruncie, zakaz zrywania obowiązuje także tam.
Z mchem jest trudniej, bo chronione gatunki są pospolite. Na liście ochrony częściowej znajdziesz rokietnik pospolity, gajnik lśniący, widłoząb kędzierzawy, widłoząb miotłowy, bielistkę siwą, płonnik pospolity, fałdownik nastroszony, brodawkowiec czysty i torfowce. Większość osób nie rozpozna ich na spacerze. Najprostsza zasada brzmi więc tak: mchu z lasu nie bierzesz, nawet garści.
Możesz trafić na informację, że niektóre z tych mchów wolno zbierać. Rozporządzenie rzeczywiście pozwala pozyskiwać rokietnik, fałdownik, brodawkowiec i widłoząb kędzierzawy ręcznie, z zostawieniem co najmniej 75% płata i najwyżej raz na 5 lat w tym samym miejscu. Dotyczy to jednak wyłącznie podmiotów z zezwoleniem regionalnego dyrektora ochrony środowiska albo Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Dla osoby prywatnej to żadna zgoda.
Za naruszenie zakazów dotyczących roślin chronionych art. 131 pkt 14 ustawy o ochronie przyrody przewiduje areszt albo grzywnę. Cis pospolity też jest pod ochroną częściową, ale tylko dziko rosnący. Gałązki z cisa posadzonego w twoim żywopłocie możesz wziąć, bo rośliny uprawianej dotyczy jedynie zakaz wprowadzania jej do środowiska.
Szyszki i gałązki z ziemi to szara strefa
Tu przepisy się rozjeżdżają. Art. 153 § 1 pkt 3 Kodeksu wykroczeń wymienia zbieranie szyszek i gałęzi w nienależącym do ciebie lesie. Z drugiej strony art. 27 ust. 1 ustawy o lasach udostępnia lasy Skarbu Państwa do zbioru płodów runa leśnego na potrzeby własne. Ustawa nie mówi jednak, co jest runem, więc nie wiadomo, czy szyszka spod sosny się w nim mieści.
Nie da się więc uczciwie napisać ani „wolno”, ani „zawsze dostaniesz mandat”. Jeśli chcesz zebrać szyszki lub suche gałązki w lesie państwowym, zadzwoń do swojego nadleśnictwa i zapytaj. W lesie prywatnym zapytaj właściciela, bo przepis o udostępnianiu runa dotyczy tylko lasów państwowych. Szyszek wiszących na drzewie nie obrywaj w żadnym cudzym lesie, bo Kodeks wymienia to osobno.
Czym zastąpić materiał z lasu
Bluszcz, ostrokrzew, jemioła, barwinek, jałowiec, wrzos oraz gałązki świerka, jodły i sosny zwyczajnej nie są gatunkami chronionymi. Uwaga tylko na sosnę limbę i kosodrzewinę, które mają ochronę częściową. Niechronione rośliny z własnego ogrodu możesz ciąć bez ograniczeń. W cudzym lesie zatrzymuje cię już nie ochrona gatunkowa, tylko zakaz wyrębu gałęzi i uszkadzania roślin.
Zanim zaczniesz kompletować materiał, przejdź po kolei te źródła:
- własny ogród albo działka: świerk, jodła, bluszcz z płotu, szyszki spod własnych drzew,
- kwiaciarnia, sklep ogrodniczy albo targ: mech, gałązki i szyszki gotowe do stroika,
- nadleśnictwo albo właściciel lasu: jeśli zależy ci na szyszkach lub gałązkach z konkretnego miejsca.
Kupując mech leśny albo widłak, zapytaj sprzedawcę, skąd go ma. Legalnie w sprzedaży może być roślina z uprawy, a w przypadku czterech wymienionych wyżej mchów także okaz zebrany przez firmę z zezwoleniem. Gotowy materiał przyda się zarówno do wiązanki na 1 listopada, jak i do świątecznego wieńca na drzwi wejściowe przed I niedzielą Adwentu, która w tym roku wypada 29 listopada.
Jeśli w kompozycji mają stanąć świece, jak w świeczniku adwentowym, to osobny temat. Zanim zapalisz pierwszą świecę wśród mchu i gałązek, przeczytaj, co pokazują dane straży pożarnej o pożarach od świec i stroików.

1 komentarz